Słowniczek pojęć psychologicznych

Poniżej znajdą Państwo definicje opracowane na podstawie "Słownika Psychologii"

Arthura S. Rebera, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa 2000

Anoreksja to zaburzenie odżywiania występujące pod dwiema postaciami: jadłowstrętu psychicznego (anoreksja) oraz żarłoczności psychicznej (bulimia). Anoreksja jest chorobą o podłożu psychicznym. Objawia się silną obawą przed utyciem prowadzącą do unikania jedzenia. Jej objawami są: brak apetytu i wstręt do jedzenia, skrajnie szczupłe ciało, ogólne osłabienie i odwodnienie, coraz większa drażliwość i odsuwanie się od innych. U kobiet często występuje zatrzymanie miesiączki. Przyczynami bulimii są niezadowolenie z siebie, problemy małżeńskie, trudności w realizacji tradycyjnej roli kobiecej, przemoc seksualna w przeszłości. W chorobie tej występują epizody żarłoczności, utraty kontroli jedzenia. W krótkim czasie można przyswoić sobie kilkanaście tysięcy kalorii. Jedzenie odbywa się w ukryciu i jest bardzo szybkie. Chorzy nie są otyli, ponieważ prowokują wymioty, używają środków przeczyszczających oraz stosują drastyczną dietę. Anoreksja pięciokrotnie częściej występuje u kobiet, aniżeli u mężczyzn.


Stres jest reakcją na docierające bodźce zewnętrzne lub wewnętrzne. Jest reakcją organizmu na wszelkie stawiane mu zadania, stanem ogólnej mobilizacji sił organizmu jako odpowiedzi na silny bodziec fizyczny lub psychiczny, stanem wzmożonej gotowości i nadmiernego pobudzenia organizmu, aby lepiej i skuteczniej zadziałać. Długotrwały stres (intensywne pobudzenie fizyczne i/lub emocjonalne) może powodować ogólne wyczerpanie oraz poczucie bezsilności.


Sytuacje kryzysowe są punktem zwrotnym w biegu wydarzeń. Są to niekontrolowane sytuacje, łączące się z dużym poczuciem bezradności, zagrożenia oraz całym szeregiem bardzo trudnych do zniesienia negatywnych emocji. Sytuacje kryzysowe to zdarzenia trudne, problemowe, nowe, wymagające zmiany, na przykład zmiany myślenia, zachowań, uzupełnienia potrzebnych zasobów (realizowania niezbędnych potrzeb jednostki).


Depresja jest obniżeniem nastroju. Człowiek depresyjny jest milczący i małomówny, spowolniały psychoruchowo, ujemnie ocenia swoją przeszłość i teraźniejszość, nie widzi żadnych perspektyw na przyszłość. Depresja może być objawem choroby, ale najczęściej wywoływana jest konkretną trudną sytuacją życiową. Ma różne nasilenie, od depresji nerwicowej, w której występuje przygnębienie, niezadowolenie z siebie i otoczenia, brak zainteresowań, aż do depresji psychotycznej, w której występują urojenia, zahamowania psychoruchowe, a nawet próby samobójcze.


Zaburzenia snu dotyczą różnych faz snu. Kłopotów z zasypianiem, z ciągłością snu, przedwczesnym budzeniem się nad ranem. Bezsenność jest bardzo często objawem wielu schorzeń. Wynika często z chorób serca, płuc lub choroby wrzodowej. Spowodowana jest również czynnikami zewnętrznymi: chorobą somatyczną, stosowaniem leków lub używek. Bezsenność może być: przygodna, trwająca kilka dni (może występować podczas pracy na zmiany lub przy szybkim przekraczaniu stref czasowych lub nagłego stresu), krótkotrwała, trwająca krócej niż miesiąc (może towarzyszyć chorobie lub przewlekłemu stresowi), długotrwała, trwająca dłużej niż miesiąc.


Nerwice są chorobą emocji. Ich głównymi objawami są lęk, egocentryzm, objawy wegetatywne oraz zagubienia się w rzeczywistości. Wyrażają się w uczuciu stałego znużenia, obniżonego poczucia własnej wartości, nadmierną pobudliwością nerwową, obniżeniem nastroju, szybkim wyczerpywaniem się oraz nadwrażliwością na bodźce zewnętrzne. Pojawiają się zaburzenia snu, subiektywne poczucie osłabienia pamięci, bóle i zawroty głowy, dolegliwości układu krążenia i układu pokarmowego, czasami również występują trudności seksualne. Wywoływane są najczęściej nieświadomymi konfliktami wewnętrznymi, wrodzonymi czynnikami osobowości, a zwłaszcza urazem psychicznym o różnej głębokości i natężeniu. Reakcję nerwicową mogą powodować konflikty emocjonalne, niepowodzenia uczuciowe, w pracy i w szkole.


Zaburzenia lękowe występują często z depresją lecz nie jest to regułą. Mają zawsze charakter przewlekły (długotrwały) o różnym nasileniu. W sytuacjach stresowych nasilają się, a zmniejszają się w okresie względnego spokoju psychicznego. Zaburzenia lękowe to bezprzedmiotowe stany niepokoju i poczucia zagrożenia, utrzymujące się uporczywie przez cały czas i nie podatne na zmiany sytuacji zewnętrznej. Charakteryzują się nasilonymi i niczym nie uzasadnionymi obawami, które potęgowane są przez zaburzenia snu, nadmierną potliwość, a także objawy somatyczne, jak napięcie mięśniowe, przyspieszenie akcji serca i oddychania, zaburzenia układu pokarmowego i moczowego.